ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ:
🏰 ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ (Vijayanagara Empire History)

1. ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ

• ಸ್ಥಾಪಕರು: ಹರಿಹರ I (ಹಕ್ಕ) ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕ ರಾಯ I.
• ಸಮಯ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1336 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ರಾಜಧಾನಿ: ವಿಜಯನಗರ (ಇಂದಿನ ಹಂಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ).
• ಪ್ರೇರಣೆ: ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನರ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂತ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರು ಈ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

1. ಆಳಿದ ರಾಜವಂಶಗಳು (Dynasties)
   
   ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜವಂಶಗಳು ಆಳಿದವು:
   ರಾಜವಂಶ ಆಡಳಿತಾವಧಿ ಪ್ರಮುಖ ಅರಸರು
   ಸಂಗಮ (Sangama) 1336–1485 ಹರಿಹರ I, ಬುಕ್ಕ ರಾಯ I, ದೇವರಾಯ II (ಪ್ರೌಢ ದೇವರಾಯ)
   ಸಾಳ್ವ (Saluva) 1485–1505 ಸಾಳ್ವ ನರಸಿಂಹ ರಾಯ
   ತುಳುವ (Tuluva) 1505–1570 ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, ಅಚ್ಯುತದೇವರಾಯ
   ಅರವೀಡು (Aravidu) 1570–1646 ತಿರುಮಲ ರಾಯ (ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪೆನುಕೊಂಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು) ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ (ತುಳುವ ರಾಜವಂಶ)
   ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1509–1529) ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸುವರ್ಣಯುಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.